De jaren 1940-1949

DE PITZEMBURG BASKETBALSTORY

door Eddy CASSEUR.
 
Nu de club in 2009 haar zestigjarig bestaan vierde, lijkt het mij het ideale moment om een blik in het verleden te werpen, oude herinneringen op te halen maar ook de huidige gang van zaken vast te leggen. Ik heb inderdaad ondervonden, bij het maken van dit stuk hoeveel informatie er verloren gaat, hoeveel er vergeten wordt, hoeveel gebeurtenissen men soms in een totaal verkeerde periode, jaar of basketbalseizoen plaatst. Daar probeer ik hiermee wat aan te doen.
 
Laat ik vooraf duidelijk stellen dat dit geen officieel relaas is uitgaande van de club zelf, maar van mij persoonlijk, en vanaf het seizoen 2002-2003 voeg ik er soms een kleine persoonlijke noot aan toe, waarmee niet iedereen het eens moet zijn natuurlijk.
 
Dit relaas gaat hem in hoofdzaak over de “1e ploeg”, de herenploeg, Pitzemburg A, in mindere mate over de dames, B of C- ploeg, veteranenteam of schoolploeg, maar niet over de jeugd: dat is een hoofdstuk apart en zou ons echt te ver leiden. Over de jeugd alleen al kan een boek geschreven worden waarbij “Oorlog en Vrede” een paperback lijkt.
Toch wil ik een oprecht “statement” doen: Pitzemburg heeft altijd heel veel belang gehecht aan de jeugd, steeds probeert het de beste jeugdtrainers aan te trekken die de jongeren niet alleen leren basketbal spelen, maar hen ook andere dingen proberen bij te brengen: kameraadschap, fair-play, sportiviteit, respect voor tegenstander en scheidsrechters. Het bewijs daar van zijn de talrijke gewestelijke, provinciale en nationale titels die de Pitzemburgjeugd in de loop der jaren vergaart heeft. Daarnaast is er de constante en tomeloze inzet van de tientallen jeugtrainers/sters, verantwoordelijken, voorzitters, bestuursleden en anonieme werkers en werksters. Dit mag ook wel eens gezegd worden.
De opsomming van de feiten is soms summier, vertoont waarschijnlijk vele hiaten, en is voorlopig onvolledig. De bronnen zijn oude club- en Bondsbladen, jaarboeken, competitiekalenders, getuigenissen van betrokkenen en eigen herinneringen. Lees in dit verband de laatste paragraaf van de laatste bladzijde. Ik schrijf uiteraard ook niet alles wat ik weet, gezien of  meegemaakt heb, sommige zaken liggen te gevoelig, zijn te delicaat of te persoonlijk.
Bewust heb ik ervoor gekozen geen foto’s te publiceren. Niet alleen zou dat een grote capaciteit in beslag nemen, maar ik heb ondervonden dat, zeker bij oudere foto’s, de spelers of speelsters niet meer weten over welk basketseizoen het gaat, zelfs de reeks waarin ze speelden of de namen van hun medespelers/medespeelsters niet meer kennen, of er helemaal naast zitten!
Toch kan deze opsomming misschien ooit wel nuttig zijn om als basis te dienen voor het geval er ooit iemand met nog meer informatie de bedoeling zou hebben een volledige, nog meer uitgebreide en officiële historiek van de club te maken.
Van september 1952 af ging ik reeds als eerstejaarsleerling van het Pitzemburg Atheneum elke week naar de wedstrijden van de dames en de heren kijken.
Deze vonden toen plaats op zondagmorgen op de speelplaats. Ik beschouw mezelf dan ook als een van de oudste supporters van onze club. Dit terzijde. Later was er de verhuis naar de Groentehal, blijkbaar weet niemand nog in welk jaar dat gebeurde.
Clublokaal werd dan  “Café Albert”. Daar werden ook de vergaderingen gehouden en de kleedkamers waren in de kelder. Bestuursleden waren o.a. Paul Swinnen (zie verder) en Georges Hendrickx, later brandweercommandant.
De oorspronkelijke geschiedenis van de club gaat terug tot de oorlogsjaren 1940-45.
Tijdens deze periode, toen er van ontspanning weinig sprake was, werd er op het Pitzemburg Atheneum onder leiding van de toenmalige turnleerkrachten, de heren Arschodt, Fernand Henzen (later mijn turnleraar in de jaren ’56-58) en Verhaege (eveneens turnleraar in de RMS en vader van Oscar-enkele seizoenen 10e man bij Racing-Basket) veel basketbal gespeeld. Dhr. Arschodt gaf basketbalinitiatie van 7u30 tot 8u15!! Later werd hij vervangen door Lic. Paul Swinnen, leraar LO., nadien de rest van zijn carrière Inspecteur L.O. Deze gaf gedurende een tiental jaren ook basketinitiatie, maar na 16u! Paul Swinnen was ook enkele schooljaren mijn turnleerkracht; ik zie hem soms nog bij speciale gelegenheden op school en hij vertelt nog met veel animo over de "pionierstijd". Kortom, de  resultaten van deze opleiding zouden niet uitblijven en onmiddellijk na de bevrijding staken dhr. Henzen en enkele leerlingen de koppen bij mekaar, richtten een vriendenkring op en speelden hun eerste “echte” wedstrijden tegen Amerikaanse soldaten, gekazerneerd in Hofstade. Tijdens deze periode waren onze bevrijders ook bijna wekelijks te gast in de turnzaal van het Atheneum. Later werd er gespeeld tegen ploegen uit de omgeving bv. Lyra en Lierse.
In februari 2009 bezorgt het echtpaar Matton-Van Leuven (oud-leerlingen 1942-1948!) de school een ganse verzameling brieven, affiches en studentenbladen uit de directe naoorlogse periode.
Daartussen ook “Sporting-Pitzemburg”, 1e jaargang nr.1 op 4 maart 1946. Redactie: Fernand Van de Werf, zelf nog leerling, later jarenlang onze clubvoorzitter. Drijvende kracht is wel dhr. Henzen.
Na enkele nummers verandert de naam in “Verleden en Toekomst”. Interessante lectuur: op vrijdag 22 maart 1946 wint de schoolploeg tegen een selectie van Racing met 26-23. Bij Racing speelt Louis Spruyt mee met wie ik door allerlei omstandigheden redelijk goed bevriend werd. Hij is ondertussen overleden. Hij was fruit-en groentenhandelaar en later eigenaar en uitbater van Camping Paradiso. Wie ooit de Lesse heeft afgevaren (en wie heeft dat niet gedaan) is daar ’s middags wel eens gestopt om het inwendige te versterken. Deze persoonlijke noot even terzijde.
Op school werd er, in ieder geval al eind 1949, tijdens de middagpauze een baskettornooi gespeeld tussen de hoogste klassen en de leerkrachten. De lerarenploeg bestond uit Cesar Steyaert, Fernand Henzen, Emiel Matterne, Paul Swinnen en de versterking van RMS: Sooi Wouters. Later kwamen erbij: Julien Breckpot, Emile Robbens en Hugo Laurent.
Deze gelegenheidsploeg had natuurlijk niets te maken met de eerste ploeg die in competitie zou spelen.
De leerlingenschoolploeg werd al in het seizoen 1945-1946 Inter-Atheneakampioen van België na een 39-9 overwinning tegen het Atheneum van Jodoigne.
Spelers in die periode: Simonis, Pepermans, Biesemans, Segers, Vergaelen, Matthys, Buntinckx en Thielemans. Van die spelers is alleen Matthys “officieel” beginnen spelen met de club in 1949.
De “juffrouwen” (allen leerlingen) hadden ook een ploeg en deden het helemaal niet slecht: Frieda De Wachter, Elly Nauwelaerts, Ida Van den Broeck, Mariette en Thea Peeters, Marie-José Bauwens, Lydia Van den Bosch, Mariette Perremans en Denise De Weerdt (inderdaad de actrice) waren de jongedames van dienst. Later met de officiële ploeg vanaf 1949 spelen alleen Bauwens, Van den Bosch en De Weerdt mee.
In de loop van het jaar 1948 klampte dhr. Henzen het bestuur van de Vriendenkring aan, samengesteld uit de heren Vaeck (voorzitter), Lapeysen (schatbewaarder), Fernand Van de Werf (secretaris), Valentijn, Mathijs en mej. Deheusch. Dhr. Henzen wou de door de school geleverde inspanningen op basketbalgebied niet laten teloorgaan. De schoolploeg, de eigenlijke  “kweekschool”, wou het proberen in een officiële competitie en aansluiten bij de Basketbalbond. De nodige stappen werden gezet en begin mei 1949 werd onderhandeld met de B.B.B.  (toen stond er nog geen “K” voor).
Nog geen maand later werden de eerste contacten gelegd met het Provinciaal Comité Antwerpen dat toestemming gaf de nieuwe club te laten starten met zes ploegen en stamnummer 0459. Kortom, wie er nog aan twijfelde: BBC Pitzemburg heeft wel degelijk zijn roots in het Atheneum.
In 1964 werd in de school trouwens ook een volleybalclub opgericht. Ze heeft 17 jaar in de nationale afdelingen gespeeld, nu gewestelijk in de sporthal van de vroegere Iham. In 2014 vieren ze hun 50-jarig bestaan. Fernand Van de Werf, de voorzitter van de basketploeg was de eerste maanden van het bestaan ook voorzitter van Pitzemburg volleybal.
In de uitgave: 100 jaar oud-leerlingenbond 1892-1992 lees ik op blz. 21 van het voorwoord: "Er zijn waarschijnlijk niet veel Mechelaars die nog weten dat Racing Club Mechelen (voetbal) in het Atheneum geboren werd en in de eerste jaren in het Pitzemburg blauw-wit speelde."
 
Terug naar het basketbal.
Ook onze stadsgenoten Racing, die van onze plannen op de hoogte waren, startten samen met ons, nadat ze eerder in de competitie van de Tennisfederatie speelden (1941-1949).
Dat eerste seizoen begon Pitzemburg met een eerste ploeg en een reserveteam met o.a. Bogaerts, Lapeysen, Valentijn, Schoensetters, Matthijs en Steyaert (mijn oud-leraar Nederlands/Duits en vader van Marina – dames 63/64). Twee scholierenploegen met o.a. Coremans, Mergaerts, Van der Sande en Hellemans, een kadettenploeg met o.a. Vandenbergh, Van der Veken, Brouwers en Heetters en twee damesploegen met o.a. Deheusch, Bauwens en Denise De Weerdt.
Het oudste bestuurslid was 28 jaar!
De spelers van de eerste ploeg en de reserven schenen de zaken nogal licht op te nemen. Hoewel ze graag competitiebasketbal speelden, was training, inzet en fysieke conditie niet aan hen besteed. Dhr. Van de Werf vertelde me ooit dat spelers soms recht van een of ander bal kwamen, zelfs één keer in carnavalkledij! De jongeren daarentegen deden het beter en wisten reeds het eerste seizoen merkwaardige resultaten te behalen.
Wanneer we verhuisden van de speelplaats van het Atheneum naar de Groentehal kan ik niet exact achterhalen. Wat wel vaststaat is dat de palen en borden voor de Groentehal geschonken werden door de oud-leerlingenbond. De opwarming bestond er in rond de Mechelse vesten te lopen! De eerste trainer-coach toen werd ene De Veirman, een Brusselaar en lid van het toen bekende Semailles. Ons eerste seizoen in de Sporthal Winketkaai is 68/69.
Dames: geen info.
1949-1950:  Dit eerste competitiejaar wordt Pitzemburg slechts 9e met 10 punten uit 20 wedstrijden. Racing is 2e na kampioen Fellows.
Er is ook al een derby tegen Racing. Winnaar mij onbekend.
Spelers: zie hierboven.